نوروز در افغانستان؛ رویای همیشگی صلح!!

۲۹ حوت ۱۳۹۴

NAWROZ-3یا مقلب القلوب و الابصار

یا مدبر اللیل و النهار

یا محول الاحول و الاحوال

حول حالنا الی احسن الحال

آمد بهار جان فزا، با بوی ها، با رنگ ها

با گریه ها، با خنده ها، با صلح ها با جنگ ها

یکی از سنت ها و عنعنات قدیمی و زیبای مردم کشورمان، تجلیل از اولین روز سال یا نوروز است که هر ساله انجام می شود. مردم کشورمان از این روز به عنوان گذر از فصل سرما و آغاز روزهای بهاری، تقدیر و تجلیل می کنند.

قبل از نوروز مردم به خانه تکانی مشغول می شوند و این آئین به نوعی در تمام ولایات کشور دیده می شود که قبل از سال جدید، همه گان بخاری ها را جمع کرده، فرش ها را می شویند و گردغبار یک ساله را از خانه به بیرون هدایت می کنند، اما در این میان، خانه تکانی روحی یکی از مهم ترین کارهاست، زیرا کدورت ها و رنجش ها در خانه تکانی روحی نوروز، رنگ می بازند و در بدل آن، صحبت و دوستی بر دل ها می نشیند. از سویی دیگر، دید و بازدیدهای نوروزی درکنار دیگر عوامل، به تغییر، تبدیل و دگرگونی های روحی، حرارت بیش تری می بخشد.

رسومات و عنعنات:

هر جایی و هر کشوری دارای رسومات و عنعنات خاص خود هستند و این عنعنات در نوروز نیز متفاوت است. به عنوان مثال در کشور همسایه مان ایران، برای تجلیل از جشن نوروز، مکاتب و مراکز تحصیلی به مدت 13 روز رخصت بوده و در این مدت، خانواده ها برای خوشی بیش تر، به مسافرت می روند یا این که در ابتدای سال، دسترخوانی پهن می کنند که در آن هفت میوه و شیرینی را می گذارند که در ابتدای نام شان حرف «س» موجود باشد و از آن به عنوان «هفت سین» یاد می کنند.

اما در کشورمان افغانستان، سنت ها رنگ و بوی دیگری دارند، به عنوان مثال در شب آخر سال و برای پیشواز از سال نو، اکثر خانواده ها سبزی و مرغ می پزند تا سالی سبز و پر برکت داشته باشند و یا این که میله سمنک دارند که بعد از پختن آن، گردهم آمده و با خوردن آن، به جشن و تفریح می پردازند.

هم چنین تخم مرغ جنگی نیز از دیگر عنعناتی است که بیشتر بین جوانان رواج دارد و آن ها با خریدن تخم مرغ جوشانده، با دیگر حریفان خود به رقابت می پردازند.

اما شاید مهم ترین رسم و رواج در تجلیل از نوروز که در اولین لحظات سال جدید انجام می شود، برگزاری دعا و نیایش و آرزوی سالی پربار و مملو از صلح است که این رسم در اکثر کشورها به خصوص کشورهای فارسی زبان افغانستان، تاجیکستان و ایران بیش تر مرسوم می باشد که دعای ابتدای این مقوله، معروف ترین دعای سال نو است.

باید یادآوری نمود که در افغانستان، تهیه غذایی به عنوان هفت میوه نیز از رسومات به حساب می آید که متشکل از هفت نوع میوه خشک است که چند روز قبل از سال نو داخل ظرفی گذاشته می شوند تا خوب با یک دیگر حل شوند.

در روایات آمده که امیر عبدالله، یکی از اسیران ازبک ساکن در منطقه ماوراءالنحر، دیگ بزرگی که از هفت فلز در شهر سمرقند ساخته شده بود را در سال 1050 هجری به بلخ انتقال داده و در آن هفت میوه را با یک دیگر مخلوط کرده و در روز نوروز بین مردم توزیع می کرد.

بر افراشتن «جهنده»:

یکی از سنت ها و عنعنات قدیمی بسیار با شکوه و مذهبی در کشورمان، بر افراشتن جهنده حضرت علی(ع) است که بیش تر در ولایات کابل و بلخ انجام می شود. بر افراشتن جهنده به خصوص در مزار با شور و شوق بسیاری برگزار می گردد و مردم جهت حضور یافتن در این مراسم معنوی، از چند روز قبل، خود را به بلخ و مرکز آن شهر مزار شریف می رسانند تا در این روز، دعاها نموده و آرزوی سال خوبی داشته باشند.

از خصوصیات جهنده سخی می توان به نحوه بلند شدن آن اشاره کرد، به گونه ای که بر اساس اعتقادات مردم، اگر جهنده به آسانی بر افراشته شود، سالی خوب در انتظار افغانستان خواهد بود و بر عکس، اگر به سختی بلند شود، سالی دشوار بوده و مشکلاتی پیش روی مردم افغانستان خواهد بود.

نکته جالب توجه در بر افراشتن جهنده سخی، فریاد «علی علی» گفتن مردم و چک زدن آنان است که فضای روضه مبارک سخی را نورانی تر و معنوی تر می سازد.

در کابل نیز به مانند مراسم مزارشریف، در منطقه ای به نام کارته سخی و زیارتی که به نام حضرت علی (ع) مسمی است، مراسم بلند کردن جهنده سخی برگزار می شود و بازار ماهی فروشان، جلبی پزان، خوراکی و شیرینی فروشان در این روز بسیار داغ است و صدای ساز و آواز، از هر کوی و برزنی به گوش می آید.

اما نباید فراموش کرد که در این روز، جوانان نامزد شده با خریداری مقدار زیاد ماهی و جلبی و هم چنین لباس های تازه و جدید، به دیدن نامزدان خود می روند و روز را در همان جا و با فامیل خسر خود، سپری می کنند.

جشن گل سرخ:

روئیدن گل های سرخ در دشت ها، دیوارها و بام خانه های شهر مزارشریف و برخی دیگر از مناطق شمالی کشور، بر جلوه نوروز، جلا و لطافت روح افزای بیش تری می بخشد. گل های سرخ باعث می شوند تا جشن نوروز و میله معروف آن یعنی میله گل سرخ، با همان فر و شکوه گذشته برگزار گردد و مزارشریف را به دیگی از گل های سرخ تبدیل کند. به همین منظور و برای دیدن این منظره ، مردم افغانستان از سراسر این سرزمین، بار سفر بسته و راهی مزارشریف می شوند.

روز دهقان:

نوروز همانند سر آغاز فصل بهار، با زنده گی بیش از نیمی مردم افغانستان پیوند داشته و بخش بزرگی از مردم که دهقان هستند، از آمدن بهار و نوروز به گرمی استقبال می کنند و به این وسیله،‌ صفحه جدیدی از کار و فعالیت را آغاز می نمایند.

به همین منظور، اولین روز سال جدید هجری شمسی، به عنوان روز دهقان و تجلیل از کشاورزان در نظر گرفته شده و طی مراسم با شکوهی از آن تجلیل می شود.

در این روز تعداد زیادی نهال از سوی شهریان در نقاط مختلف کشور غرص می شود تا به سرسبزی شهر کمک کنند.

اما با تمام این تفاسیر، نوروز برای بسیاری از مردم، هیچ تفاوتی با دیگر روزها ندارد، چون زنده گی امروز و فردای آن ها با همان شکم گرسنه و بدون هیچ لباس نوی، سپری می شود و شاید آن ها تاکنون، نوروز را درک نکرده باشند.

در عین حال برای این مردم، هر روزی که لقمه نانی برای شان داشته باشند، نوروز خواهد بود و هر زمانی که لباس شان عوض شود، روزشان نیز تغییر می کند. مردمی که روزهای شان با یک دیگر شباهت داشته باشد و در زمستان به خاطر سردی و مشکلات آن زنده گی آرام نداشته باشند و یا هم در گرما بر اثر گرد و غبار و خیمه های داغ، نتوانند به آرامی سر بر بالین بگذارند، آمدن نوروز چه اهمیتی برای شان خواهد داشت؟

امید که دولت افغانستان بتواند نوروز جدیدی را برای مردم کشور رقم زده و به دنبال برنامه های عام المنفعه باشد تا جشن نوروز با روز نو برای مردم همراه باشد.

اعتقادات،

افغانستان،

تازه ،

صلح،

کارته سخی،

مشکلاتی،

نوروز،

همیشگی ،


دید گاه خود را بنویسید آدرس ایمیل و شماره در دید گاه نشر نخواهد شد

Comment is not allowed